Sidebar

  • TRANG CHÍNH
  • LƯỢC SỬ TÓM TẮT
  • CHUYÊN ĐỀ
  • CỔ SỬ
  • THƯ VIỆN
  • ẢNH LỊCH SỬ
Lịch Sử Việt Nam - VIetnam history Lịch Sử Việt Nam - VIetnam history Lịch Sử Việt Nam - VIetnam history
  • TRANG CHÍNH
  • LƯỢC SỬ TÓM TẮT
  • CHUYÊN ĐỀ
    • Nhân vật
    • Sự kiện
    • Hiện vật
    • Di tích
    • Hồi ký
  • CỔ SỬ
    • Đại Việt sử ký toàn thư
    • Huyền sử, dã sử
  • THƯ VIỆN
  • ẢNH LỊCH SỬ
    • Việt Nam triều Nguyễn

Mạc Đĩnh Chi

Mạc Đĩnh Chi

Ngọc Tĩnh Liên Phú

Details
Mạc Đĩnh Chi
29 October 2007
Hits: 5978

Khách hữu:

Ẩn kỹ cao trai; hạ nhật chính ngọ.
Lâm ích thủy chi thanh trì; vịnh phù dung chi Nhạc phủ.

Hốt hữu nhân yên:

Dã ký phục; hoàng ký quan.
Quýnh xuất thần chi tiên cốt; lầm tịch cốc chi cù nhan.
Vấn chi hà lai; viết: toàn Hoa san
Nãi thụ chi kỷ; nãi sử chi tạo
Phá Đông - lăng chi qua; tiến Dao trì chi quả.
Tái ngôn chi lang; tái tiếu chi thả.
Ký nhi mục khách viết : tử phi ái liên chi quân tử dã?
Ngã hữu dị chủng, tàng chi tụ gian;
Phi đào lý chi thô tục; phí mai trúc chi cô hàn.
Phi tăng phòng chi câu kỹ; phi Lạc thổ chi mẫu đan.
Phi Đào lệnh đông ly chi cúc; phi Linh Quân cửu uyển chi lan.
Nãi Thái họa phong đầu Ngọc tỉnh chi liên.

Khách viết:

Dị tai! Khởi sở vị ngẫu như thuyền hề hoa thập trượng; lãnh tỉ sương hề cam tỉ mật giả dã?
Tích văn ký danh; kim đắc kỳ thực.
Đạo sĩ hàn hiên; nãi tụ trung xuất.
Khách nhất kiến chi, tâm trung uất uất
Nãi phất thập dạng chi tiên, tỉ ngũ sắc chi bút

Dĩ vi ca viết :

Giá thủy tinh hề vi cung; tạc lưu li hề vi hộ.
Toái pha lê hề vi nên; sái minh châu hề vi lộ.
Hương phức úc hề tằng tiêu; đế văn phong hề nhữ mộ.
Quế tử lãnh hề vô hương; Tố Nga phân hề nhữ đố.
Thái dao thảo hề Phương châu: vọng mỹ nhân hề Tương phố.
Kiển hà vì hề trung lưu; hạp tương phản hề cố vũ.
Khởi bộ lạc hề vô dung, thán thuyền quyên hề đa ngộ.
Cẩu dư bính chi bất a; quả hà thường hồ phong vũ .
Khủng phương hồng hề dao lạc; mỹ nhân lai hề tuế mộ.

Đạo sĩ văn nhi thán viết:

ử hà vi ai thả oán dã?
Độc bất kiến Phượng hoàng tr`i thượng chi tử vì, Bạch ngọc đường tiền chi hồng dược?
Quýnh địa vị chi thanh cao; ái thanh danh chi chiêu chước.
Bỉ giai kiến quý ư thánh minh chi triều ; tử độc hà chi hồ tao khách nhân chi quốc?
Ư thị hữu cảm tư thông, khởi kính khởi mộ.
Nga Thành Trai đình thượng chi thi; canh Xương Lê phong đầu chi cú.
Khiếu xương hạp dĩ phi tâm, kính hiến Ngọc tỉnh liên chi phú.

Dịch nghĩa:


PHÚ HOA SEN GIẾNG NGỌC

Khách có kẻ :
Nhà cao tựa ghế; trưa hạ. nắng nồng.
Ao trong ngắm làn nước biếc; Nhạc phủ vịnh khúc phù dung

Chợt có người :

Mặc áo quê; đội mũ vàng .
Tiên phong đạo cốt; khác xa trần gian.
Hỏi: "ở đâu lại " - Rằng "Từ Hoa san"
Bèn bắc ghế; bèn mời ngồi.
Dưa Đông lăng đem cắt; quả Dao trì đem mời
Bèn sang sảng nói, bèn ha hả cười.
Đoạn rồi, trông khách mà rằng :
"Anh cũng là người quân tử ưa hoa sen đó chăng?"
Ta có giống lạ trong ống áo này.
Chẳng phải như đào trần lý tục; chẳng phải như trúc cỗi mai gầy.
Câu kỷ phòng tăng khó sánh; mẫu đơn đất Lạc nào tầy.
Giậu Đào lệnh cúc sao ví được; vườn Linh QUân lan khó sánh thay !
Ấylà giống sen giếng ngọc ở đầu núi Thái họa đây "

Khách rằng:

"Lạ thay! Có phải người xưa từng bảo: "Ngó như thuyền mà hoa mười trượng, lạnh như sương mà ngọt như mật " đó ư?
Trước vẫn nghe tiếng, nay mới thấy thật.
Đạo sĩ lòng vui hớn hở, lấy trong ống áo trưng bày.
Khách vừa trông thấy; lòng ngậm ngùi thay.
Giấy mười thức xếp sẵn; bút năm să'c thấm ngay.

Làm bài ca rằng :

Thủy tinh gác để làm cung
Cửa ngoài lóng lánh bao vòng lưu ly
Bùn thời tán bột pha lê,
Hạt trai làm móc dầm dề tưới cây,
Mùi hương thơm ngát tầng mây,
Ngọc hoàng nghe cũng rủ đầy tình thương.
Lạnh lùng hạt quế không hương,
Tố nga lại nổi ghen tuông tơi bời.
Bãi sông hái cỏ dạo chơi,
Bến Tương luống những trông vời Tương phi,
Giữa dòng lơ lửng làm chi,
Nhà xưa sao chẳng về đi cho rồi.
Há rằng trống rỗng bất tài
Thuyền quyên lắm kẻ lỡ thời thương thay.
Nếu ta giữ mực thẳng ngay.
Mưa sa gió táp xem nay cũng thường
Sợ khi lạt thắm phai hương.
Mỹ nhân đến lúc muộn màng hết xuân ".

Đạo sĩ nghe mà than rằng :

"Sao anh lại ai oán như thế?
Anh không thấy: hoa tử vi trên ao Phượng hoàng,
Hoa hồng dược trước thềm Ngọc đường đó sao?
Địa vị cao cả; danh tiếng vẻ vang.
Triều minh thánh chúng ta đều được quý: cõi tao nhân anh đi mãi sao đảng "


Khách bấy giờ:

Nghe lọt mấy lời; đem lòng kính một.
Ngâm thơ đình thượng của Thành Trai ;
Họa câu phong đầu của Hàn Dũ
Gõ cửa thiên môn, giãi tấc lòng ,
Kính dâng bài "Ngọc tỉnh liên phú ".


(Phan Võ dịch)

So tài lần cuối

Details
Mạc Đĩnh Chi
29 October 2007
Hits: 3444

Sáng nay, Mạc Đĩnh Chi khăn mũ chỉnh tề vội vã vào chầu lần cuối để tạ biệt vua Nguyên về nước. Trong lòng ông mừng lắm, suốt đêm qua ông không sao chợp mắt được, cứ nghĩ đến lúc gặp gỡ người thân, gặp bạn bè, lòng lại rộn lên xao xuyến.

Vào tới công đường, ông đã thấy các quan văn võ tề tựu đông đủ. Ông rảo bước lên hàng đầu tâu lớn :

- Dạ muôn tâu bệ hạ ! Thần có lời từ biệt, xin chúc bệ hạ vạn thọ vô cương (sống lâu muôn tuổi ).

Suy nghĩ giây lát, từ trên ngai vàng, vua Nguyên phán xuống:

- Bấy lâu nay, nhà người lưu tại Yên Kinh, thăm phong cảnh, xem xét kỹ lưỡng mọi nơi, ngày nào cũng cưỡi ngựa đi trên đường cái quan, thế ngươi có biết mỗi ngày có bao nhiêu người qua lại trên đường cái quan không?

Trên đường phố ở kinh đô Yên Kinh rộng lớn này hàng ngày có biết bao nhiêu người qua lại, làm sao có thể biết được? thật ra là một câu hỏi oái oăm, nan giải, Mạc Đĩnh Chi nghĩ vậy.

 

Read more …

Bài điếu văn một chữ

Details
Mạc Đĩnh Chi
29 October 2007
Hits: 7156

Chỉ còn mấy hôm nữa là đến ngày về nước. Công việc chuẩn bị cho ngày về thật gấp rút. Nào là phương tiện đi phải lo cho đủ và tươm tất, nào là lương ăn đường, nào là phải chuẩn bị buổi ra mắt nhà vua vào ngày cuối cùng, sao cho lịch thiệp và vui vẻ, nào là còn phải đi chia tay các bạn bè. Tất cả dồn lại tới tấp, khiến Mạc Đĩnh Chi chẳng lúc nào rảnh rang được một chút. Ông còn đang lo tính, thu xếp công việc thì sứ thần của triều đình đến nói:

- Thưa ngài, sáng nay không may bà trưởng công chúa quá cố, nhà vua vô cùng thương tiếc, lúc nào cũng túc trực bên linh cữu. Cả triều đình bận rộn chuẩn bị cho đám tang, người nào việc ấy cả. Ngài là Trạng nguyên của triều đình chắc cũng phải đóng góp một phần nào vào công việc.

Mạc Đĩnh Chi hỏi :

- Ông nói đi, tôi phải làm gì bây giờ? - Thưa, ngài có thể viết một bài điếu văn để đọc trước đám trang, lời lẽ sao cho giản dị mà xúc tích. Đó cũng là điều mong muốn của nhà vua.

- Được rồi, ông hãy về đi, tôi sẽ làm tròn bổn phận.

- Công việc chuẩn bị cho ngày về vẫn được tiến hành. Người ta chỉ thấy ông thu xếp mọi việc rất gấp rút không hề bận tâm đến việc viết bài điếu văn. Có người lo lắng hỏi, ông cười bảo :

- Được rồi, đâu sẽ có đó. Không thấy ta đã viết rồi đó sao?

Read more …

Tài ứng đối

Details
Mạc Đĩnh Chi
29 October 2007
Hits: 2797

Lại một lần, mấy viên quan nhà Nguyên cho đào một hố sâu, đan phên tre đậy lên, rồi lấp một lần đất mỏng. Hôm sau họ cùng đến mời Mạc Đĩnh Chi đi thăm cảnh. Mạc nhận lời ngay, khi đến bờ sông, họ nhường cho ông lên cầu sang sông trước . Nhưng vừa toan cất ngựa lên cầu thì sụp ngay xuống hố sâu. Mấy viên quan nọ cười nói:

- Chúng tôi ra cho một vế câu đối, nếu ông đối được thì sẽ kéo lên.

Mạc Đĩnh Chi gắt :

- Thì các ông cứ ra đối chứ sao!

Read more …

Những viên đạn ngọc

Details
Mạc Đĩnh Chi
29 October 2007
Hits: 3510

Một hôm, vào buổi sáng đầu thu, khi mặt trời đỏ ửng như quả cầu lửa vừa nhô lên khỏi chân trời xa, những giọt sương như những hạt ngọc trong suốt treo trên những khóm cỏ hai bên đường. MĐC cưỡI ngực đủng đỉnh ra ngoài thành dạo cảnh. Khi gặp ông, người ta vẫn xì xào bàn tán. Kẻ thì chê ông xấu xí, người thì bảo ông lùn tịt, bé tí, kẻ thì bảo: trong triều đình này, đã ai ăn đứt được ông ta. Tuy vậy, hôm nay so với ngày mới sang, người ta không ai dám xem thường ông nữa. Vì ông đã là lưỡng quốc Trạng nguyên, tiếng đồn vang khắp bốn phương.

Mặc cho người ta bàn tán, ông cứ thúc ngựa đi, ngẩn mặt đón gió thu mát lạnh, trong lòng vô cùng thoải mái . Ông đính bụng sẽ thăm đây đó ít ngày rồi còn chuẩn bị về nước, hoàn thành chuyến đi đáng ghi nhớ này. Đang mãi nghĩ miên man, bỗng ông lại gặp Thừa tướng cũng đi đâu về sớm. Ông ta dường như còn cay cú với chuyện cũ, nên thấy Mạc Đĩnh Chi, ông ta dừng ngựa, chỉ vào mặt trời lúc đó vừa mới nhô lên khỏi ngọn cây mà nói nói rất văn hoa rằng:

Read more …

More Articles …

  1. So tài với tể tướng
  2. Lưỡng quốc trạng nguyên
  3. Tiếng sấm đất
  4. Câu đối giải oan
  1. You are here:  
  2. Home
  3. CHUYÊN ĐỀ
  4. Nhân vật
  5. Mạc Đĩnh Chi
  6. Tiếng sấm đất
Copyright © 2026 Lịch Sử Việt Nam - Vietnam history. All Rights Reserved. Designed by JoomlArt.com. Joomla! is Free Software released under the GNU General Public License.