Nhà xuất bản Equateurs (Pháp) đã phát hành cuốn sách của Jean-Claude Pomonti nhan đề Một người Việt Nam trầm lặng (Un Vietnamien bien tranquille) kể về tướng tình báo Phạm Xuân Ẩn.
Pomonti trước đây là nhà báo của Le Monde, chuyên đưa tin về cuộc chiến tranh xâm lược của Mỹ ở VN, hiện đã nghỉ hưu.
Trong quyển sách dày 192 trang, ông đánh giá cao và bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với ông Phạm Xuân Ẩn, người từng làm việc cho tạp chí Time (Mỹ) suốt 20 năm ở Sài Gòn trong thời gian chiến tranh. Theo ông Pomonti, tin ông Phạm Xuân Ẩn làm tình báo đã khiến khá nhiều quan chức CIA cao cấp phải hổ thẹn vì họ từng dựa trên những ý kiến của ông Ẩn để ra quyết định.
Tác giả cuốn sách kết luận rằng nhà tình báo Phạm Xuân Ẩn đã góp phần quan trọng vào việc gây thiệt hại nặng nề cho các lực lượng Mỹ và chính quyền Sài Gòn, và chiến công của ông đã góp phần xứng đáng vào chiến thắng vĩ đại của nhân dân VN trong mùa xuân đại thắng năm 1975.
THANH TRÚC(theo VNA)
“Cuốn sách này là câu chuyện về một điệp viên hoàn hảo’’, Nhà xuất bản Editions des Equateurs đã mở đầu như vậy khi giới thiệu cuốn Người Việt thầm lặng mới vừa phát hành của Jean-Claude Pomonti, một trong những nhà báo kỳ cựu của nhật báo Le Monde và nguyên là thông tín viên của tờ báo này ở Đông Nam Á.
Pomonti đã gặp Phạm Xuân Ẩn lần đầu tiên vào năm 1968, ngay giữa lúc chiến tranh VN bước vào thời kỳ ác liệt. Sau chiến tranh, hai người gặp lại nhau ở Sài Gòn. Sau 15 năm, gặp gỡ, trò chuyện, Pomonti mới khám phá tầm mức thật sự của “một gián điệp đã từng thách thức nước Mỹ”.
Mở đầu cuốn sách, trong chương một, Jean-Claude Pomonti kể lại những ấn tượng của ông khi gặp lại Phạm Xuân Ẩn, đồng nghiệp cũ của ông. Chúng tôi xin trích giới thiệu:
“Đầu năm 2004, tôi đến VN nhân kỷ niệm 50 năm chiến thắng Điện Biên Phủ. Tôi chỉ ghé Sài Gòn vài ngày để gặp mấy người bạn và dĩ nhiên là để gặp ông Phạm Xuân Ẩn.
Ở ngõ vào và trên cửa sổ nhà ông đều có treo lồng chim. Tiếng chiêm chiếp của chúng, mà ông bắt chước rất tài khi còn đủ hơi, phủ bớt phần nào tiếng ồn từ đường phố. Ông vẫn thích thú vật. “Có thể là tiếng chiêm chiếp của chim tạo nên một sự bình lặng, một màn ảnh”, như một người bạn của ông đã tự hỏi mà không biết trả lời thế nào. Nhưng khác với nhiều người VN, ông Ẩn không mang trong người hồn thơ lãng mạn...
Ông đứng dậy lấy từ trong tủ hai cái tách có để sẵn phin cà phê, theo thói quen của người VN từ thời Pháp thuộc đến nay. Cung cách mộc mạc của ông không khỏa lấp một điều mà tôi vẫn tin chắc: trước mặt tôi là một nhân vật phi thường...
Trước năm 1975, ông Ẩn làm việc cho văn phòng tạp chí Time của Mỹ. Văn phòng đặt ở hai phòng nằm kế nhau tại tầng một khách sạn Continental. Ở đó ai cũng biết đến ông như là một người nhã nhặn, chín chắn và trầm lặng. Ông thường tán gẫu với đồng nghiệp ở quán cà phê kem Givral, nằm bên kia đường Catinat cũ (nay là Đồng Khởi).
Là người nói và viết rành tiếng Pháp, tiếng Anh, ông Ẩn ít khi nào đón trước những điều mong muốn của ai, nhưng ông rất sẵn lòng giải thích hay khuyên bảo điều gì. Những đồng nghiệp thường qua lại với ông không hề mất thời gian: những phân tích của ông về chính sách của Mỹ hoặc về khả năng của chế độ Sài Gòn rất rõ ràng, súc tích.
Ông Ẩn đã tạo dựng quan hệ với tất cả những nhân vật tên tuổi ở Sài Gòn: từ những quan viên ngày xưa cho đến các viên tướng ngày nay đang tranh quyền với nhau. Ông kết thân với những sĩ quan Nam VN còn tại chức hoặc đã bị gạt sang một bên. Có lúc tôi thấy ông đi chung với viên chỉ huy chương trình bình định nông thôn hoặc với cựu giám đốc cơ quan mật vụ Sài Gòn. Ông qua lại với các lãnh đạo CIA. Ông là người được chấp nhận ở tòa đại sứ Mỹ và có thể gặp đại sứ. Các nhà nghiên cứu Mỹ có uy tín nhất ở Washington, khi ghé qua miền Nam VN, bao giờ cũng đến hỏi ý kiến ông.
Thế rồi, đến năm 1978, có một tin lan truyền. Đây quả là một tin quan trọng: trong suốt thời chiến tranh, ông Ẩn đã là gián điệp cộng sản chủ chốt ở miền Nam...
Và đây không phải là điệp viên thường. Ông đã tiếp cận được những tài liệu tối mật, kể cả những biên bản hỏi cung các tù nhân cộng sản. Ông đã đưa ra những lời khuyên, thường là do được yêu cầu, cho các sĩ quan, chính trị gia và điệp viên của đủ mọi phía. Đây quả là một vố bất ngờ đối với Mỹ: ông Ẩn là một sĩ quan cấp tá của tình báo cộng sản. Một năm sau chiến thắng, ông được tặng danh hiệu Anh hùng.
Bấy giờ người Mỹ mới ngã ngửa. Chắc là trong CIA đã có những người vừa tức giận vừa xấu hổ, nhất là những người mà trước đây đều tham khảo anh phóng viên tờ Time trước khi ra bất cứ quyết định gì.
Phạm Xuân Ẩn, người VN mà phía Mỹ ưa chuộng nhất, đã lừa chính quyền Hoa Kỳ từ đầu đến cuối. Những thiệt hại không thể kể xiết. Ông ta đã gây ảnh hưởng lên bao nhiêu quyết định ở Sài Gòn? Bao nhiêu lần tình thế đổi ngược mà có thể là do những tin tình báo chuyển cho Hà Nội từ một phóng viên - thật hết chỗ nói - được đào tạo từ một trường ĐH ở California này? Phía Mỹ vẫn biết rằng trong chính quyền và quân đội Sài Gòn có đầy gián điệp cộng sản. Nhưng họ không bao giờ nghĩ lại có một điệp viên tầm cỡ như thế, mà đó lại chính là ông Ẩn! Chuyện này đã làm họ choáng váng...