Gần đây, những cựu chiến binh xe tăng 390 đã viết bản kiến nghị gửi một số cơ quan chức năng thắc mắc về một số tình tiết liên quan đến kết luận của Viện Lịch sử quân sự Việt Nam.
Trong bản kiến nghị, họ thắc mắc về một số tình tiết liên quan đến việc lý giải của Viện LSQSVN: “Ai là người tổ chức việc bắt Tổng thống Dương Văn Minh cùng Nội các Sài Gòn và áp giải ông ta cùng Thủ tướng Vũ Văn Mẫu ra Đài Phát thanh Sài Gòn để tuyên bố đầu hàng” và “Ai là người khởi thảo nội dung Tuyên bố đầu hàng”.
Cùng thời điểm này, Tạp chí Xưa & Nay (số tháng 4/2006) cũng đăng một số bài viết có tính đặt lại vấn đề với kết quả nghiên cứu của Viện LSQSVN.
Xét thấy đây là vấn đề lớn liên quan đến một thời khắc lịch sử vĩ đại của dân tộc, Tiền phong xin trở lại vấn đề trên và đã có cuộc gặp với những cựu binh xe tăng 390 và đạo diễn Phạm Việt Tùng, tác giả bộ phim tài liệu Những người lính xe tăng 390 ngày ấy chấn động dư luận cách đây 10 năm.
Anh Vũ Đăng Toàn (nguyên chính trị viên đại đội 4, tiểu đoàn 1, lữ đoàn 203, trưởng xe 390), thay mặt các cựu binh xe tăng 390 nói:
Trước hết, chúng tôi thấy chỉ đạo của Bộ Quốc phòng và Tổng cục Chính trị QĐNDVN về vấn đề vừa nêu là rất cần thiết và đúng đắn; đồng thời những nghiên cứu của Viện LSQSVN có những thông tin có giá trị.
Tuy nhiên chúng tôi cũng thẳng thắn cho rằng, cuộc Tọa đàm do Viện LSQSVN tổ chức đã bỏ sót một số nhân chứng lịch sử cần thiết, trong đó có toàn bộ kíp chiến đấu của xe tăng 390 đã húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập, tham gia vào việc đưa toàn bộ Nội các Dương Văn Minh vào phòng họp lớn để đầu hàng quân giải phóng cũng như bảo vệ sự kiện trên.
Việc bỏ sót nhân chứng này đã dẫn đến sự thiếu khách quan lịch sử của một cuộc tọa đàm được tổ chức công phu như trên. Vì lẽ đó, chúng tôi đã viết bản Kiến nghị để trình bày thêm một số tình tiết trái với kết quả nghiên cứu của Viện LSQSVN.
Gần đây, chúng tôi có nhận được Thư phúc đáp (trả lời bản Kiến nghị) của Viện LSQSVN, nhưng sự giải đáp khá chung chung, chưa trả lời thẳng vào những điểm chúng tôi đã nêu. Vì thế, đến thời điểm này, chúng tôi vẫn tiếp tục bảo lưu những gì đã nêu trong bản Kiến nghị.
Anh đã nêu những tình tiết cụ thể gì trong bản Kiến nghị?
Vũ Đăng Toàn: Tôi xin khẳng định, sau khi xe tăng 390 húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập và tiến sát bậc thềm lên xuống của Dinh rồi dừng lại, tôi thấy anh Bùi Quang Thận (đại đội trưởng đại đội 4, tiểu đoàn 1, lữ đoàn 203, trưởng xe 843) cầm cờ chạy tới nơi. Biết đồng đội vào Dinh làm nhiệm vụ cắm cờ, tôi vội xách khẩu AK (bên hông vẫn đeo súng ngắn) chạy theo để yểm hộ.
Hai chúng tôi vừa vào tầng 1 của Dinh đã gặp ông Nguyễn Hữu Hạnh - Phụ tá Tổng thống Dương Văn Minh. Tôi nhớ rõ lúc ấy ông Hạnh mặc quân phục, đội mũ hơi lệch, đeo quân hàm chuẩn tướng.
Ông Hạnh chào rất lễ phép và nói Tổng thống Dương Văn Minh đang đợi quân Cách mạng. Lên đến lầu 2, anh Bùi Quang Thận định lên cắm cờ nhưng không biết đường. Ông Nguyễn Hữu Hạnh cử người đi theo và có một người mặc chiếc áo trắng cộc tay nhận dẫn anh Thận đi lên nóc Dinh bằng thang máy. Còn lại một mình với khẩu AK vẫn lăm lăm trên tay, tôi thấy Nội các của Dương Văn Minh nhốn nháo với thái độ khá sợ hãi.
Lúc này Ngô Sĩ Nguyên (nguyên pháo thủ số 1 xe 390) cũng lên tới nơi. Hai anh em chúng tôi đã dồn Nội các của Dương Văn Minh vào một chỗ, sau đó Nguyên ra đứng gác ở cửa.
Thấy ổn, ông Nguyễn Hữu Hạnh mới vào phòng trong mời ông Minh ra chào. Ở đây tôi muốn nhấn mạnh chi tiết: Lúc chúng tôi lên, ông Minh không phải đã ngồi sẵn cùng nội các trong phòng khánh tiết, mà ngồi ở phòng bên cạnh.
Khi ông Minh vừa ra thì đại úy Phạm Xuân Thệ (lúc đó là Trung đoàn phó Trung đoàn 66, nay là Trung tướng, Tư lệnh Quân khu 1- PV) cùng 2 trợ lý cũng bước vào phòng.
Anh Thệ có nói với tôi anh là trung đoàn phó trung đoàn 66, sau đó bắt tay Dương Văn Minh bằng tay phải, tôi cũng bắt tay Dương Văn Minh bằng tay trái.
Khi mọi người chưa kịp làm gì tiếp thì trung tá Bùi Tùng (sau là đại tá, hiện đã nghỉ hưu- PV) Chính ủy lữ đoàn xe tăng 203 tới. Ông Minh thấy anh Tùng người to cao thì lễ phép chào: “Thưa ông, chúng tôi đợi các ông vào lâu rồi để bàn giao chính quyền”.
Anh Tùng nói: “Các ông là người bại trận. Các ông không còn gì để bàn giao mà chỉ có đầu hàng vô điều kiện”.
Tôi vẫn nhớ rõ, khi ra sân Dinh Độc Lập để sang Đài Phát thanh Sài Gòn, anh Tùng ngồi xe thứ hai, còn anh Thệ và ông Dương Văn Minh ngồi xe đầu.
Là người chủ yếu làm nhiệm vụ đứng gác ngoài cửa phòng, lúc đó anh được chứng kiến những gì, thưa anh Ngô Sĩ Nguyên?
Ngô Sĩ Nguyên: Khi anh Bùi Tùng bước vào, anh Thệ chào và nói: “Báo cáo thủ trưởng, tôi là đại úy Phạm Xuân Thệ, trung đoàn phó Trung đoàn 66, sư 304”.
Anh Bùi Văn Tùng hỏi: “Ngoài anh ra còn ai nữa không”. Anh Thệ nói: “Không”. Anh Tùng nói: “Vậy thì mời anh vào đây cùng làm việc với 203”.
Lúc này, trong Nội các có người báo phòng bên có đường phát thanh, nhưng kiểm tra thì thấy bị hỏng. Ông Vũ Văn Mẫu nói: “Nếu đưa chúng tôi sang Đài Phát thanh Sài Gòn thì phải có xe bọc thép đưa đi, nếu không phe đối lập sẽ gây nguy hiểm cho chúng tôi”.
Anh Bùi Tùng nói luôn: “Bây giờ không còn phe đối lập nào ở Sài Gòn nữa, mà toàn là quân giải phóng”.
Thưa anh Nguyễn Văn Tập, về phần mình, thời điểm lịch sử này anh được chứng kiến những gì?
Nguyễn Văn Tập (nguyên lái xe tăng 390): Khi xe 390 vào sân Dinh Độc Lập thì vẫn còn xe và quân lính chính quyền Sài Gòn. Thấy xe tăng ta vào, họ sợ và chạy hết. Lúc đó sân Dinh Độc Lập rất vắng, không có nhiều quân ta.
Tôi thấy anh Thận, anh Toàn rồi sau đó là anh Nguyên vào Dinh - nên nhảy khỏi xe 390. Tôi chạy lên bậc thềm sảnh Dinh, bỗng chợt nghĩ: Nếu bây giờ mình vào nhỡ địch quay lại chiếm xe thì sao, nên vội quay lại xe, nhảy vào ghế lái và thò đầu ra ngoài.
Sự việc sau đó diễn biến rất nhanh, xe tăng, bộ binh của ta tiến vào Dinh mỗi lúc một đông. Khi vẫn đang ngồi trong xe, tôi thấy Dương Văn Minh đi ra, dáng đi khá hiên ngang.
Tôi nhận ra trong số người cùng ra với Dương Văn Minh có Chính ủy Bùi Tùng (vì ông là thủ trưởng của tôi), nên có nói: “Thủ trưởng ơi, thủ trưởng bắt ông ta cúi đầu xuống chứ”.
Tôi nói câu đó và sau bao năm cũng không thể quên được. Khi đó anh Bùi Tùng nói giọng miền Nam với tôi: “Việc ấy là của tớ”. Sau đó xe chở Dương Văn Minh đi. Anh Bùi Tùng ngồi xe thứ hai.
Thưa anh Lê Văn Phượng, được biết trong bản Kiến nghị chưa có ý kiến của anh. Vậy anh suy nghĩ thế nào về những ý kiến của các đồng đội mình?
Lê Văn Phượng (nguyên pháo thủ số 2 xe tăng 390): Hôm các anh Toàn, Nguyên, Tập viết bản kiến nghị, tôi bị ốm nên chưa thể tham gia. Nay tôi xin xác nhận việc các anh Toàn, Nguyên vào trong Dinh; anh Tập xuống xe định vào Dinh rồi sau đó quay lại là hoàn toàn chính xác.
Về phần mình, lúc đó tôi ngồi trong xe, phần vì bị thương, đồng thời lại được anh Toàn giao nhiệm vụ giữ khẩu 12 ly 7 chĩa lên phía lá cờ trên nóc Dinh để yểm hộ cho anh Bùi Quang Thận cắm cờ.
Thưa đạo diễn Phạm Việt Tùng, được biết khi làm bộ phim tài liệu “Những người lính xe tăng 390 ngày ấy”, ông đã nghiên cứu khá kỹ những tình tiết diễn ra tại Dinh Độc Lập. Vậy ý kiến của ông quanh sự việc này như thế nào?
Đạo diễn Phạm Việt Tùng: Không phải bây giờ các anh Toàn, Nguyên mới nói đến việc từng tham gia bắt Nội các Dương Văn Minh như thế nào, mà cách đây 10 năm, trong bộ phim Những người lính xe tăng 390 ngày ấy, các anh đã nói đến việc này.
Tất nhiên ngày ấy, anh Toàn, anh Nguyên không kể chi tiết như bây giờ, vì lúc đó phim tập trung vào chủ đề khác. Hơn nữa dù có làm việc này, các anh đến bây giờ vẫn xác định rằng mình chỉ là những người tham gia bắt Nội các Dương Văn Minh, và việc làm này là chiến công chung của nhiều người.
Theo ý kiến tôi, cuộc “Tọa đàm khoa học trao đổi thông tin một số vấn đề quanh sự kiện đánh chiếm Dinh Độc Lập ngày 30/4/1975” thiếu sự có mặt của các cựu thành viên xe tăng 390 là điều rất đáng tiếc.
Xin cảm ơn các anh và đạo diễn Việt Tùng.
Kiến Nghĩa (báo Tiền Phong)